كلمه « دائرة » به معناى پيش آمد است ، و بيشتر در حوادث سوء به كار مىرود ، و از اين جهت آن را دائره خوانده‌اند كه حوادث در ميان مردم دور مىزند ، و هر روز يكى را گرفتار مىسازد . پس ، اينكه فرمود : * ( « يَتَرَبَّصُ بِكُمُ الدَّوائِرَ » ) * معنايش اين است كه در انتظار حوادث ناگوار هستند براى شما تا از سلطه شما خلاصى يافته ، بتوانند دوباره به رسوم شرك و ضلالت برگردند . و معناى اينكه فرمود : * ( « يَتَّخِذُ ما يُنْفِقُ مَغْرَماً » ) * اين است كه انفاق را باج دادن و غرامت فرض مىكنند ، و يا خود آن مال را باج - بنا بر اينكه كلمه « ما » مصدريه و يا موصوله باشد - مىپندارند . و منظور از اين انفاق ، انفاق در جهاد ، يا - بطورى كه گفته شده - در راهى از راه هاى خير است و ممكن هم هست منظور از آن انفاق در خصوص صدقات باشد ، تا كلام به منزله مقدمه و زمينه چينى باشد براى آيه اى كه پس از چند آيه بعد ، كه حكم صدقه را بيان مىكند ، خواهد آمد و اين احتمال را جمله * ( « وَيَتَّخِذُ ما يُنْفِقُ قُرُباتٍ عِنْدَ اللَّه وَصَلَواتِ الرَّسُولِ » ) * كه در آيه بعدى است تاييد مىكند ، زيرا جمله مذكور نيز به منزله زمينه چينى است براى آيه صدقه كه مىفرمايد : * ( « وَصَلِّ عَلَيْهِمْ إِنَّ صَلاتَكَ سَكَنٌ لَهُمْ » ) * . بنا بر اين ، معنى آيه اين است : پاره اى از باديه نشينان كسانى هستند كه انفاق در راه خير و يا در خصوص صدقات را غرامت و خسارت مىپندارند ، و منتظر نزول حوادث بد براى شما هستند ، حوادث بد بر خود آنان است و يا : حوادث بد بر خود آنان باد « 1 » و خدا شنواى گفتارها و داناى دلهاست . * ( « وَمِنَ الأَعْرابِ مَنْ يُؤْمِنُ بِاللَّه وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَيَتَّخِذُ ما يُنْفِقُ قُرُباتٍ عِنْدَ اللَّه وَصَلَواتِ الرَّسُولِ . . . » ) * ظاهرا جمله * ( « وَصَلَواتِ الرَّسُولِ » ) * عطف است بر جمله « ما ينفق » و ضمير در جمله * ( « أَلا إِنَّها قُرْبَةٌ » ) * به كلمه « ما » در « ما ينفق » و به * ( « صَلَواتِ الرَّسُولِ » ) * برمىگردد . و معناى آيه اين است : پاره اى از باديه نشينان كسانى هستند كه ايمان به خدا دارند و او را به يگانگى مىستايند ، و به وى شرك نمىورزند ، و به روز جزا ايمان داشته حساب و جزاء را تصديق دارند ، و انفاق در راه خدا و توابع آن را - كه همان درود و دعاى رسول خدا ( ص ) به خير و بركت است - همه را وسيله هاى تقرب به پروردگار مىدانند . هان !

--> ( 1 ) اين معنا در صورتى است كه جمله * ( « عَلَيْهِمْ دائِرَةُ السَّوْءِ » ) * براى نفرين باشد .